Cartography

Nie da się ukryć, jestem czytelnikiem i pewnie zostanę  nim do końca życia lub do czasu kiedy wzrok odmówi mi posłuszeństwa. Jeśli pozostanie mi słuch, przejdę wtedy na podcasty i audiobooki, do których nie mam teraz cierpliwości. Czasem coś piszę: krótką rymowankę, zabawny wierszyk i od razu widzę rezultat, ale nie potrafię spędzać nad czystą kartką kolejnych godzin i dni i tygodni. Ciągle jestem niezadowolony z tego co na tej kartce powstało. Czytanie jest łatwiejsze, choć jeśli w zeszłym roku wydano w Polsce 36260 książek, to powoli liczba piszących dogania liczbę czytających (nawet biorąc pod uwagę tłumaczenia). Piszę o tym, bo ostatnio przyglądam się mapom (pamiętam taką lekcję geografii: „czytanie mapy”). Przyglądam się im na instagramie i widzę, że za ich pomocą można przekazać treści zgodnie z powiedzeniem, że jeden obraz wart jest tysiąca słów. Można powiedzieć, że mapa to obraz, prawda? Mapom poświęcony był nawet ostatnio numer „Znaku”. A ponieważ ciekawią mnie przede wszystkim te rzeczy, o których pojęcie mam słabe zajrzałem do książki Teatr świata. Mapy, które tworzą historię.

Przyjemne kolory okładki, twarda oprawa, świeżo pachnące 300 stron z okładem i przypisy. Wszystko to co lubię. A w środku historia o tym jak ludzie „widzieli” świat w różnych skalach od swoich początków do dzisiaj. „Widzieli” w cudzysłowie, bo tak naprawdę przed erą samolotów i lotów kosmicznych nikt nie widział kontynentów, oceanów i Ziemi w całości, a mimo to każda mapa była widokiem „z góry”. Niekiedy nawet obejmowała, to czego z kosmosu nie widać, czyli zaświaty. Thomas Reinertsen Berg opowiada o nazwach, skąd się mogły brać, o najstarszych mapach, o potrzebie ogarnięcia przestrzeni coraz dalej i dalej. Opowiada legendy i mity opisujące świat jakim go widzieli starożytni, pisze o pomiarach, podróżnikach, tajemniczych wyspach, pierwszych atlasach, szlakach lądowych i morskich, sposobach pokazywania rzeźby terenu. To niemalże podręcznik geografii, ale zupełnie niepodręcznikowy – czyli nie nudny, ale pełen opowieści i anegdot, przygód i szalonych przedsięwzięć. Nie będę ich opisywał, bo po to jest ta książka. Kończy historię na Google Earth i Google Maps. Ale czy to koniec historii map? Skoro cały świat można odwzorować na serwerach w skali 1:1? Może jednak nie, bo czyż nie czeka nas opisanie innych, nowych światów nie tych pod naszymi stopami, ale tych wysoko nad naszymi głowami.

PS.

Autor jest Norwegiem i dużo pisze o sprawach Północy. Tym lepiej, bo sprawy te były mi nieznane. Polecam.

Reklamy
Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

Deník kastelána

„Dziennik kasztelana” przeczytałem w jeden wieczór. Straszna książka. Dla kogoś kto nie czyta strasznych książek to nawet przerażająca. Nie na tyle jednak żeby zaczęły mi się śnić horrory.

Evžen Boček napisał ją przed cyklem o arystokratce (można o niej przeczytać np. tutaj) i sięgnąłem po nią wiedząc, że tematyka jest zbliżona: życie na zamku, turyści, czyli to czego doświadczył sam autor – kasztelan na zamku gdzieś w Czechach. O ile jednak przy arystokratce zwijałem się niekiedy ze śmiechu, to przy „Dzienniku kasztelana” zamierałem ze strachu. Na pewno są powieści z większą dawką przerażających zjawisk i ta raczej mieści się w kategorii lekko-strasznej opowieści, ale dla mnie wystarczająco.

Z niewielkiej twórczości autora polecam raczej „Ostatnią arystokratkę”, „Arystokratkę w ukropie” i „Arystokratkę na koniu”, choć żarty w ostatniej części już nie są tak świeże, to mam nadzieję, że zostaną one podkręcone jeszcze bardziej w kolejnym tomie. A „Dziennik kasztelana” polecam miłośnikom lekkiego horroru z elementami melodramatycznymi, a także osobom, którym marzy się własny zamek pełen niewytłumaczalnych zjawisk. Mroczna atmosfera i piętrzące się tajemnicze zjawiska, niepewność czy to sen czy jawa i narastające poczucie obecności kogoś obcego, a może wprost przeciwnie – kogoś mocno zadomowionego na niesamowitym zamku.

Marzy mi się w zalewie polskiego przeintelektualizowanego „piśmiennictwa” – nie wspominając nawet o drugiem biegunie, czyli romantycznych badziewiach – rzecz tego typu: przyjemnie napisana, przez kogoś kto wie o czym pisze, a nie wymyśla tematy siedząc za biurkiem.

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

Dżentelmen w Moskwie

Nawet w Moskwie można spotkać dżentelmenów. Może już nie tak wielu jak przed 120 laty, ale każde dobre miasto powinno mieć chociaż jednego, zwłaszcza w nieciekawych czasach. Dostałem od Znak Literanova książkę „Dżentelmen w Moskwie” i miło ucieszyłem się jej grubością. Przedwcześnie, bo czytało się ją za szybko. W zamian były inne miłe zaskoczenia, bo nie tylko szybko, ale także dobrze się ją czytało. Idealna sierpniowa lektura, bo nie jest to  głupie czytadło bez większego sensu i z przewidywalną treścią. To książka na tyle lekka, że wywołuje uśmiech zarówno w czasie czytania jak i po zamknięciu ostatniej strony oraz na tyle ciężka, że nie ulatuje z głowy po jednym dniu. Dodałbym, że na tyle ciężka że jej dobre fragmenty i „złote myśli” nie wydają się pustymi słowami.

Hrabia Aleksander zostaje skazany na areszt domowy w najlepszym hotelu Ros… Związku Radzieckiego (pyszny początek fabuły!). No tak, nie ma już dawnej Rosji, nie ma już hrabiów, książąt, carów. Oprócz tego jednego hrabiego, który ocalał od kuli dziwnym zrządzeniem losu. Nie ma już dawnego świata, nastał świat nowy, świat ludzi równych, świat postępu i pracy, świat kolektywizacji, świat bez kułaków i wyzyskiwaczy ludu pracującego, a tak naprawdę świat, który starą hierarchię zastąpił nową. Ale co dzieje się z hrabią? Po przeczytaniu opisu na ostatniej stronie okładki spodziewałem się Robinsona Cruzoe mieszkającego w Moskwie Bułkhakowa. Czy mogło by być cudowniejsze połączenie? Amor Towles piszę tę historię zaskakująco inaczej, tak oszczędnie, że już w połowie przeczuwałem, że książka ta powinna być dwa razy grubsza, żeby spełnić wszystkie moje zachcianki. Aleksander Rostow nie zachowuje się jak Robinson, nie walczy o przetrwanie na ludnej wyspie wspaniałego hotelu Metropol. Robi coś na co niewielu by się zdobyło: żyje nadal tak jak został wychowany, bez pałacu i bez przywilejów pozostaje wzorem dla każdego kto spotka go na drodze. Prawie dla każdego. Więcej nie zdradzę, przeczytajcie, zwłaszcza póki trwa lato, bo to świetna lektura na łono przyrody. Napisana przyjemnym językiem, przetykanym (nie za gęsto, żeby nie wzbudzić irytacji) bardzo mocnymi zdaniami i (nawet za rzadko!) dowcipnymi uwagami.

Uwaga! Внимание! Podczas czytania miejcie pod ręką smakołyki lub chociaż prozaiczne (bo to proza) kanapki, bo nie brakuje w niej cudnych opisów smakowitości (choć to Rosja Radziecka, to w końcu jesteśmy w najlepszym w tej Rosji hotelu), więc ślinka leci co kilka stron.

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

Here comes the sun

Nie wysłałem opowiadania na Międzynarodowy Festiwal Opowiadania 2016, więc aby się nie „zmarnowało” wklejam je tutaj. Wymaga jeszcze nieco pracy, ale ponieważ było pisane na MFO, więc pewnie do niego już nie wrócę. Pozdrowienia dla laureatów.

Podszedł do mnie zupełnie pijany i bełkotał, bełkotał, aż udało mu się wskoczyć na właściwe obroty i powiedział wyraźniej i prawie do rytmu: „Będzie to piosenka, ze słowami jak z ulicy.
Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , , | Dodaj komentarz

Caramel

Nieczęsto spotyka mnie taka przyjemność jak książka, która zaskoczy mnie językiem. Pamiętam, że zaskoczył mnie (a większość zaskoczeń traktuję pozytywnie, jeśli nie są to zaskoczenia banałem, w miejscu gdzie banału nie oczekiwałem) Władca Pierścieni, zaskoczony byłem Ziemiomorzem, Paragrafem 22, Konwickim, Proustem, Joycem, Masłowską i innymi. Nie byłem zaskoczony Remarque’m, Woolf, Camusem bo dali mi taką przyjemność w sferze języka, jakiej się po nich spodziewałem. To banalne porównanie, ale każde zaskoczenie jest jak nowy smak, potrawa, której jeszcze nie próbowaliśmy. Lubimy smaki, które znamy i sprawiają nam one przyjemność, wracamy do nich na co dzień, ale od czasu do czasu próbujemy czegoś nowego i również daje nam to przyjemność.

Catton_Proba_m

Ktoś może powiedzieć, że przesadą jest stawianie Eleanor Catton w jednym rzędzie zaskoczeń językowych z wymienionymi wyżej, ale każdy ma własne poczucie smaku i smakują nam różne rzeczy. Próba była dla mnie nowością pod względem języka. Miała prawie wszystko to, co mogłem już znaleźć i zjeść u innych, ale pewna szczypta oryginalności dodała tej potrawie smaku, którego jeszcze nie próbowałem. Pożarłem ją w ciągu ostatnich dni, jadąc do i wracając z pracy. Nie przeszkadzało mi to, że mieszały mi się przez pół książki postacie uczennic, że zmiana (ale czy na pewno zmiana?) w postaci Stanleya odbyła się nagle i nie pasowała do tego jak go wcześniej nakreślono. Całość była uroczo skomponowana i w nienachlany sposób powtarzała znane, ale nigdy nie przestarzałe, twierdzenia o człowieku. Przeczytajcie Próbę, ja pewnie w tym roku sięgnę jeszcze po Wszystko, co lśni, bo lubię jeść grubo i tłusto.

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , | Dodaj komentarz

The Imperial March

Przestałem pisać. Nic wielkiego, bo i nic wielkiego nie pisałem. Na pisanie trzeba mieć czas i zupełnie własny kąt, taki w który ani kot, ani pies, ani Wi-Fi, ani żona nie wcisną się i nie zakłócą. Nie wiem dobrze czego nie zakłócą, ale nie i już. Miałem też teorię, ukradzioną nie pamiętam komu, że dobre pisanie wypływa z poczucia nieszczęścia. Czy mam się tu skarżyć, że moje poczucie nieszczęścia to odległe wspomnienie? Czy mam wzdychać do smutnych dni i bolesnych nocy, a przede wszystkim do wieczorów, tych ciemnych wieczorów przy świetle słabej lampki, kiedy dobrze mi się pisało, bo nie miałem nadziei na szczęśliwe zakończenia? Jestem bezmiernie szczęśliwy.
Nie przestałem czytać. Do czytania też warto mieć kąt, ale nie trzeba być nieszczęśliwym, mogą być i kot i pies i żona. Mogę z uśmiechem opowiadać okolicznym stworzeniom co lepsze fragmenty, przemilczać te głupie, zastanawiać się nad tymi, których nie rozumiem, albo nie chcę rozumieć (w opowiadaniu i rozumieniu mogę liczyć na J.). Czytanie sprawia mi przyjemność, bo przyciąga mnie do świata, trzyma przy ziemi, jak myśliwego, który w gęstej trawie obserwuje zwierzynę. Nie wie on co zrobi stado, czy się nie spłoszy, czy go nie zobaczy, czy nie rozejdzie się po łące, nie wie w którą stronę uciekną przed hukiem wystrzału. I ja nie wiem, ale obserwuję/czytam. I czuję ten sam dreszcz i tę samą niewiedzę; obserwuję i wiem niewiele więcej poza tym że nie chcę się podnosić z traw, chcę być przeciśnięty do ziemi i patrzeć.

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , | Dodaj komentarz

Rosssja

Anna Wojtacha

Rzadko się zdarza, że to co obiecuje opis książki na ostatniej stronie okładki, znajdziemy w treści. To jest ten przypadek. „Anna Wojtacha szuka ludzi w sytuacji ekstremalnej”. Szuka, ciągnie ją do nich i zapisuje ich historie. To nie jest książka-reportaż, to jest zapis spotkań z ludźmi w Rosji, a nie są to wyłącznie Rosjanie. Czytając te zapisy nie poznamy bliżej Rosji, ale może uda nam się trochę lepiej poznać Rosjan. „Zabijemy albo pokochamy” to książka, którą się świetnie czyta. Jest napisana potoczystym językiem i bez zbędnego – w przypadku reportaży i nie tylko – filozofowania i prób budowania wielkich narracji na temat napotkanych osób. Pojawiają się co prawda, nawet w ustach samych Rosjan, pojedyncze próby wyjaśnienia takiego czy innego postępowania, między innymi takie słowa posłużyły za tytuł całej książce, ale (na szczęście moim zdaniem) nie ma próby sztucznego podsumowania wszystkich obserwacji autorki. Jedyne co może drażnić i co powoduje pewien dyskomfort u czytelnika to niekiedy nachalne próby naprawiania przez autorkę sytuacji napotkanych osób. Jest to bardzo dalekie od klasycznego reportażu, ale jednocześnie nadaje całości książki pewnej bliskości i powieściowości. Po przeczytaniu całości doszedłem do wniosku, że wcale mi to nie przeszkadza.

Opublikowano Uncategorized | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz